/
Bạn có bao giờ tự hỏi: làm thế nào để trẻ học không phải vì điểm số, mà vì niềm vui chưa? Giáo dục đổi mới toàn cầu, phương pháp dạy học Reggio Emilia nổi lên như một triết lý nuôi dưỡng sự sáng tạo, phương pháp này ngày nay đã lan rộng và trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều mô hình dạy học hiện đại.
Phương pháp dạy học Reggio Emilia là một triết lý giáo dục, được phát triển bởi nhà sư phạm Loris Malaguzzi sau Thế chiến II tại thành phố Reggio Emilia, lấy trẻ làm trung tâm, coi các em là cá thể mạnh mẽ, giàu tiềm năng và luôn đam mê học hỏi.
Phương pháp này tin rằng mỗi trẻ đều có “100 ngôn ngữ” để thể hiện bản thân – không chỉ qua lời nói, mà còn qua hội họa, âm nhạc, múa, điêu khắc, kịch và vô số hình thức sáng tạo khác.
Theo nghiên cứu của Mphahlele và cộng sự (2019) được công bố trên South African Journal of Childhood Education với 27 trích dẫn, khái niệm “100 ngôn ngữ của trẻ thơ” (The Hundred Languages of Children) là nền tảng giúp trẻ tương tác và giao tiếp toàn diện, vượt qua giới hạn của ngôn ngữ truyền thống.
Phương pháp Reggio Emilia do Loris Malaguzzi đề cập
Phương pháp Reggio Emilia được sáng lập sau Thế chiến II bởi Loris Malaguzzi, một nhà tâm lý học trẻ tuổi, cùng sự chung tay của các phụ huynh tại thành phố Reggio Emilia (Ý). Khi ấy, đất nước vừa trải qua chiến tranh, xã hội cần được tái thiết không những về cơ sở hạ tầng mà còn về tinh thần.
Người dân tin rằng giáo dục trẻ em chính là nền móng quan trọng nhất để xây dựng một tương lai tốt đẹp, dân chủ và nhân văn hơn.
Phương pháp Reggio Emilia khuyến khích trẻ em học qua trải nghiệm
Malaguzzi đã tập hợp phụ huynh, giáo viên và cả cộng đồng địa phương để thử nghiệm một mô hình giáo dục mới. Thay vì đặt trẻ trong khuôn khổ cứng nhắc, ông tin rằng trẻ em là những cá nhân thông minh, giàu khả năng và sở hữu vô vàn cách để biểu đạt bản thân. Ông gọi đó là “hàng trăm ngôn ngữ của trẻ” – từ lời nói, cử chỉ, ánh mắt, cho đến hội họa, âm nhạc, vận động.
Triết lý này nhanh chóng tạo nên sự khác biệt so với giáo dục truyền thống. Trong khi nhiều nơi vẫn chú trọng kỷ luật và ghi nhớ máy móc, Reggio Emilia lại mở ra một không gian tự do, khuyến khích trẻ khám phá và hợp tác.
Những nguyên tắc cốt lõi của phương pháp Reggio Emilia giúp tạo nên một triết lý giáo dục khác biệt và giàu cảm hứng.
Phương pháp Reggio Emilia khuyến khích trẻ học thông qua trải nghiệm, khám phá và sáng tạo.
Trong Reggio Emilia, trẻ em không bị xem là “tờ giấy trắng”, mà là những cá thể giàu tiềm năng, tò mò và có khả năng kiến tạo tri thức cho chính mình. Mọi hoạt động trong lớp học đều được xây dựng dựa trên nhu cầu, hứng thú và câu hỏi mà trẻ đặt ra. Ví dụ, nếu trẻ tò mò về “nước mưa đến từ đâu”, giáo viên sẽ tạo điều kiện để cả lớp cùng khám phá chủ đề này qua thí nghiệm, tranh vẽ, thậm chí là thơ ca.
Giáo viên không còn ở vị trí “truyền đạt kiến thức” mà trở thành người đồng hành. Họ quan sát, lắng nghe, ghi chép lại quá trình học tập của trẻ, sau đó đưa ra gợi mở để khuyến khích trẻ đào sâu suy nghĩ. Giáo viên giống như một “nhà nghiên cứu trong lớp học”, liên tục tìm hiểu cách trẻ học và phát triển.
Reggio Emilia coi môi trường xung quanh cũng có sức mạnh giáo dục ngang với giáo viên. Môi trường học tập này phải được thiết kế như một “xưởng sáng tạo” thu nhỏ, nơi ánh sáng tự nhiên, cây xanh, màu sắc, chất liệu đều được tận dụng để kích thích giác quan của trẻ. Từng góc nhỏ trong lớp có thể trở thành không gian cho một dự án – từ vẽ tranh, làm mô hình, đến thử nghiệm khoa học.
Trẻ học thông qua những dự án thực tế, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần. Các dự án này thường bắt nguồn từ câu hỏi của trẻ hoặc vấn đề trong đời sống hàng ngày. Chẳng hạn, một nhóm trẻ có thể cùng nhau làm dự án “khám phá vòng đời của cây”, bao gồm quan sát cây nảy mầm, ghi lại sự thay đổi mỗi ngày, vẽ tranh minh họa và thuyết trình cho cả lớp. Qua đó, trẻ vừa học kiến thức khoa học, vừa rèn kỹ năng hợp tác và trình bày.
Phương pháp Reggio Emilia luôn coi gia đình là một phần không thể thiếu của giáo dục. Cha mẹ được mời tham gia vào các hoạt động học tập, chia sẻ kinh nghiệm và quan sát sự phát triển của con. Ngoài ra, cộng đồng địa phương – từ nghệ sĩ, thợ thủ công đến doanh nghiệp – cũng có thể góp phần vào việc tạo ra những trải nghiệm học tập phong phú. Điều này giúp trẻ hiểu rằng việc học diễn ra không dừng ở trong lớp học, mà còn gắn bó mật thiết với cuộc sống xung quanh.
Nguyên tắc Reggio Emilia đề cao vai trò chủ động của trẻ trong học tập.
Mỗi phương pháp giáo dục đều có điểm mạnh và giới hạn. Reggio Emilia cũng vậy, nó mang đến nhiều giá trị nhưng đồng thời đặt ra không ít thách thức.
Có thể bạn nghĩ: Một phương pháp giàu tính trải nghiệm như Reggio liệu có phù hợp với dạy online? Câu trả lời là: Hoàn toàn có, nếu biết cách kết hợp công nghệ một cách sáng tạo và linh hoạt. Cùng Hifunnel tìm hiểu ứng dụng ngay:
Thông qua các phần mềm dạy học online như Zoom, Google Meet hoặc Microsoft Teams, giáo viên có thể thiết kế lớp học trực tuyến giàu hình ảnh, âm thanh và video trực quan.
Ví dụ trong bài học về thiên nhiên, trẻ vừa nghe giảng vừa cùng nhau khám phá hình ảnh rừng cây, tiếng chim hót hoặc quan sát quy trình cây trồng phát triển qua video. Điều này giúp “môi trường – giáo viên thứ ba” vẫn hiện diện trọn vẹn trong không gian ảo.
Trẻ em thường học tốt nhất khi tham gia vào các dự án dài hạn. Dù học trực tuyến, các em vẫn có thể cùng nhau thực hiện những hoạt động như vẽ tranh, tạo mô hình, kể chuyện qua video hoặc thậm chí làm vlog nhỏ. Sau đó, sản phẩm sẽ được chia sẻ lại trong lớp để các em cùng phản hồi, giống như một buổi triển lãm mini trên mạng.
Những nền tảng như Padlet, Canva hay Google Jamboard cho phép trẻ thiết kế, lưu trữ và trưng bày tác phẩm của mình. Với hệ thống LMS trong Hifunnel, giáo viên vừa quản lý sản phẩm học tập, vừa dễ dàng tổ chức bài giảng, theo dõi tiến độ và cá nhân hóa cho từng nhóm học viên.
Khi học online, phụ huynh trở thành “trợ giảng tại gia”. Họ có thể giúp con chuẩn bị dụng cụ, quay video, hoặc thậm chí cùng tham gia một số hoạt động. Sự gắn kết này khiến gia đình trở thành một phần của trải nghiệm Reggio – đúng tinh thần bản chất của triết lý.
Tóm lại, công nghệ không làm mất đi bản chất của Reggio Emilia, mà còn mở ra cơ hội để trẻ trải nghiệm nhiều hình thức học tập mới mẻ, linh hoạt và sáng tạo hơn.
Dạy học online hỗ trợ giáo viên quản lý lớp, tăng gắn kết và tiết kiệm thời gian
Trong thập kỷ tới, thế giới sẽ có nhiều đổi mới phương pháp dạy học theo tác động của công nghệ và nhu cầu xã hội. Điều này mở ra nhiều hướng phát triển mới cho phương pháp Reggio Emilia:
Thế hệ Alpha và Gen Beta lớn lên cùng công nghệ, vì vậy kỳ vọng vào môi trường học tập “cá nhân hóa cao” sẽ tăng mạnh. Reggio vốn chú trọng lắng nghe tiếng nói của từng trẻ, nay có thể kết hợp cùng AI để theo dõi hành vi học tập, sở thích, tiến độ… Từ đó, giáo viên và phụ huynh có thể đưa ra lộ trình học tập sát với từng cá nhân mà vẫn giữ tinh thần tự do sáng tạo.
Reggio đề cao “100 ngôn ngữ của trẻ” – nhiều cách trẻ biểu đạt bản thân. Trong kỷ nguyên mới, những ngôn ngữ ấy không dừng ở vẽ, kể chuyện hay vận động, mà mở rộng sang ngôn ngữ số: thiết kế 3D, thực tế ảo (VR), sáng tác nhạc điện tử, video sáng tạo trên TikTok/YouTube Kids. Đây là cầu nối để trẻ kết hợp trí tưởng tượng với công nghệ.
Các dự án trong lớp học Reggio thường bắt nguồn từ câu hỏi đời thường. Trong tương lai, dự án có thể mở rộng thành “dự án xuyên biên giới” nhờ nền tảng học online. Ví dụ, trẻ ở Việt Nam có thể cùng trẻ ở Ý thực hiện dự án “bảo vệ môi trường biển” qua Zoom, Google Classroom, hay LMS bản địa hóa như Hifunnel. Điều này vừa giữ tinh thần hợp tác cộng đồng, vừa mở rộng tầm nhìn quốc tế.
Một thách thức lớn của Reggio tại Việt Nam là sự tham gia của phụ huynh. Công nghệ sẽ là giải pháp: qua nền tảng quản lý học tập (LMS), phụ huynh có thể theo dõi sản phẩm của con, để lại phản hồi, thậm chí cùng tham gia vào một số hoạt động sáng tạo. Điều này giúp triết lý “gia đình – nhà trường – cộng đồng” bền chặt hơn.
Hiện nay, Reggio Emilia chủ yếu hiện diện ở các trường quốc tế, song ngữ. Nhưng trong 5–10 năm tới, khi Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số giáo dục, các yếu tố của Reggio (môi trường mở, dự án nhỏ, phụ huynh tham gia) có thể được “chuyển hóa” để áp dụng trong trường mầm non và tiểu học phổ thông.
Hiện nay đang có nhiều trường học tại Việt Nam đã và đang ứng dụng phương pháp Reggio Emilia, cùng Hifunnel tìm hiểu:
Không gian mở và xưởng nghệ thuật (Atelier): Các trường như Sakura Montessori và Global Embassy đã đầu tư thiết kế các không gian học tập mở, linh hoạt với nhiều ánh sáng tự nhiên.
Đặc biệt, các trường đều có “Atelier” (xưởng nghệ thuật) – một không gian sáng tạo chuyên biệt được trang bị đầy đủ vật liệu từ thiên nhiên (lá cây, sỏi, gỗ) đến các vật liệu tái chế (giấy, bìa cứng, chai lọ). Tại đây, trẻ được tự do lựa chọn vật liệu và công cụ để biến ý tưởng của mình thành các tác phẩm nghệ thuật, từ đó thể hiện sự hiểu biết và cảm xúc về các chủ đề đã học.
Trường Sakura Montessori khuyến khích các bé tự sáng tạo, khám phá
Phương pháp Reggio Emilia là một cách dạy học mới, giúp trẻ nuôi dưỡng được sáng tạo và nhân văn khi còn bé. Dù trong lớp học truyền thống hay không gian online, tinh thần Reggio vẫn giúp trẻ phát triển toàn diện, tự tin và yêu thích học tập.
Nếu bạn là giáo viên, trung tâm hoặc cá nhân dạy học online, hãy bắt đầu áp dụng triết lý Reggio ngay hôm nay. Và để việc triển khai trở nên dễ dàng hơn, bạn cần một nền tảng công nghệ đồng hành:
Hifunnel – Nền tảng kinh doanh tri thức hàng đầu Việt Nam
Với Hifunnel, bạn có thể biến những triết lý giáo dục như Reggio Emilia thành trải nghiệm học tập đầy cảm hứng cho thế hệ mới.
>>> Xem thêm các phương pháp dạy học cho bé:
Không cần chắp vá nhiều công cụ phức tạp. Hifunnel cung cấp nền tảng All-in-One giúp bạn xây dựng website, đóng gói khoá học và tự động hoá bán hàng chỉ trong vài phút.
Trải nghiệm Hifunnel miễn phíĐóng gói khoá học, sản phẩm số & tự động hoá vận hành từ A-Z. Bạn tập trung sáng tạo nội dung, Hifunnel lo toàn bộ phần kỹ thuật.
Dùng thử Hifunnel miễn phí